Region Južne i Istočne Srbije predstavlja najruralniji region u Srbiji – čak 97 odsto naselja je ruralnog tipa (Drobnjaković, Kokotović Kanazir, 2025). Istovremeno, ovaj region već decenijama se suočava sa izraženim demografskim i ekonomskim izazovima, uključujući odliv stanovništva, starenje populacije i relativno ekonomsko zaostajanje u odnosu na Republiku.
Urbana i ruralna naselja u regionu Južne i Istočne Srbije karakterišu značajne razlike u broju stanovnika. Prema Popisu iz 2022. godine, u četiri velika gradova u proseku je živelo 85.821 stanovnika, a u gradovima i predgrađima 8.314 stanovnika. Nasuprot tome, u ruralnim naseljima je živeo u proseku 321 stanovnik.
Pod ovakvim okolnostima, održivi ruralni razvoj Južne i Istočne Srbije ne bi trebalo da zavisi isključivo od prirodnih resursa ili infrastrukture, već i od sposobnosti lokalnih zajednica da razvijaju preduzetništvo, stvaraju proizvode veće dodate vrednosti i plasiraju ih u druge delove zemlje i inostranstvo.
Ukoliko se posmatraju i karakteristike tržišta rada, poseban značaj imaju inicijative koje osnažuju žene, mlade i grupe koje se često suočavaju sa preprekama u pristupu zaposlenju i ekonomskim prilikama.
Podrška za žene preduzetnice u Jablaničkom i Pčinjskom okrugu
U okviru projekta ESIRA, Institut za razvoj i inovacije pruža kontinuiranu podršku ženama preduzetnicama iz Jablaničkog i Pčinjskog okruga. Tokom prve polovine 2026. godine, podrška je bila usmerena na unapređenje brendiranja proizvoda i grafičkog dizajna kod preduzetnica.
Pomoć je obuhvatila razvoj vizuelnih identiteta, izradu logotipa, dizajn ambalaže i pripremu promotivnih materijala za proizvode koje žene iz ruralnih područja već godinama proizvode i plasiraju na lokalnom tržištu.
Aktivnosti su bile usmerene ka povećanju prepoznatljivosti proizvoda, njihovom boljem pozicioniranju na tržištu i stvaranju preduslova za pristup novim kupcima i širim tržišnim kanalima.
Na taj način Institut za razvoj i inovacije ne samo da analizira izazove ruralnog razvoja, već razvija i testira rešenja koja mogu poslužiti kao osnova za kreiranje obuhvatnih mera ekonomske politika usmerenih na smanjenje regionalnih nejednakosti, jačanje lokalnih zajednica i održivost ruralna područja u Srbiji.
